خبرگزاری آلمان در گزارشی با عنوان «دبی، زرق و برق خود را از نگاه بازرگانان ایرانی از دست داده» نوشت: “به گفته کارشناسان، حدود ۳۰ درصد بازرگانان ایرانی از فعالیت های خود در دبی دست کشیده و به ایران بازگشته اند.”

متن کامل این گزارش در پی می آید: صدها کشتی بادبانی سنتی عربی موسوم به «dhow» در بندر دبی صف کشیده اند تا یک مسیر بازرگانی بسیار قدیمی و البته همچنان مهم را طی کنند: “مسیر دبی به ایران” هر روز صبح زود، بازرگانان ایرانی را می توان در سواحل دبی در حالی مشاهده کرد که مشغول بار زدن کالاهای ساخت غرب به مقصد بندرعباس و بوشهر در ایران هستند. به گفته حسین سلطانی نیا، یک مشاور وزارت بازرگانی ایران، روابط دوجانبه بین ایران و امارات در سال ۲۰۰۸ به رقمی بالغ بر ۱۲ میلیون دلار رسید که از این مقدار، ۲ میلیارد دلار سهم صادرات ایران به دبی و مابقی نیز سهم واردات این کشور از دبی بوده است.

در طول چند سال گذشته و همزمان با رشد سریع دبی، این شیخ نشین به مامنی برای بسیاری از تجار و بازرگانان ایرانی تبدیل شد، کسانی که به خاطر تحریم های اقتصادی غرب علیه ایران ترجیح دادند از کشورشان بگریزند و به دبی بروند. برآوردها نشان می دهد حدود ۴۰۰ هزار ایرانی در امارات ساکن هستند که تقریباً معادل ۱۰ درصد کل جمعیت این کشور است و به علاوه حدود ۱۰ هزار شرکت ایرانی نیز در دبی فعالیت می کنند.

با این حال به گفته کارشناسان بازرگانی ایران و دبی، دست کم ۳۰ درصد بازرگانان ایرانی به دنبال ترکیدن حباب بازار مسکن دبی و اثرات خردکننده بحران اقتصاد جهانی بر روی این شیخ نشین ، از فعالیت های اقتصادی در دبی دست کشیده و به ایران بازگشته اند. گرچه این آمار رسمی نیست اما چند عضو شورای بازرگانی ایران و دبی در تهران به خبرگزاری آلمان گفته اند: از نگاه آنها این درصد، رقمی واقع بینانه است.

«اکبر» یکی از بازرگانان ایرانی است که قبلاً دارای مغازه ای در یکی از بازارچه های خرید دبی بود اما این مغازه را فروخت و به ایران بازگشت. وی که خواست نام کاملش فاش نشود در این باره گفت: “اقتصاد دبی وابستگی زیادی به آمریکا دارد بنابراین هم تحریم ها و هم بحران جهانی یک علامت هشداردهنده برای ما ایرانی هاست تا در فعالیت های اقتصادی خود در دبی تجدیدنظر کنیم.”

شورای امنیت سازمان ملل تاکنون سه قطعنامه شامل تحریم های مالی علیه ایران اعمال کرده و آمریکا نیز بارها بر متحد خود، امارات، فشار آورده تا فعالیت های تجاری و اقتصادی ایرانی ها در امارات به ویژه بانک های ایرانی فعال در این کشور را تحت نظر قرار دهد. در این میان امارات تاکنون شیوه محتاطانه ای در پیش گرفته و از یک سو نه هشدارهای آمریکا را نادیده گرفته و نه از سوی دیگر اقدام به قطع کامل روابط با ایران کرده است.

یک واسطه ایرانی که امور بانکی تجار ایرانی در دبی را رتق و فتق می کرد می گوید: “در ارتباط با تحریم های اعمال شده باید گفت که همیشه راهی برای دور زدن آنها وجود داشته است اما ادامه وضعیت فعلی که طی آن ریسک تحریم ها و بحران اقتصادی هر دو برای بازرگانان ایرانی بسیار زیاد شده، دشوار است.

” «مرتضی» یک کارشناس اقتصادی در تهران نیز که روابطی با دبی دارد می گوید: “شمار زیادی از ایرانی های فاقد ریشه های عمیق خانوادگی درامارات یا کسانی که فاقد بدهی های سنگین بانکی در این کشور هستند پیشتر دبی و سایر شیخ نشین ها را ترک کرده و به ایران بازگشته اند.” «اکبر»، بازرگان مذکور ، در خصوص دلایل بازگشت خود به ایران اضافه می کند: “در ابتدا ما مقداری پول را در بازار مسکن از دست دادیم و سپس با مشکلات فزاینده به خاطر تحریم ها روبرو شدیم. در نهایت بحث بحران اقتصادی در آمریکا پیش آمد و همه این دلایل موجب شد تا من و خانواده ام به ایران بازگردیم.”

در پی ترکیدن حباب بازار مسکن دبی، ایرانی ها مثل دیگران متضرر شدند. گرچه از سال ۲۰۰۲ غیراماراتی ها اجازه خرید ملک و املاک در دبی را پیدا کرده اند اما گزارش یک موسسه مشاور املاک (Colliers) نشان می دهد در چهارماهه نخست ۲۰۰۹ قیمت خانه در دبی حدود ۴۱ درصد سقوط کرده است.

منصور یک ایرانی ۴۰ ساله که بیش از ۱۰ سال است در دبی زندگی می کند می گوید: “من مشغول فعالیت های IT در دبی بودم و کاسبی خوبی هم داشتم اما بعداً فهمیدم که سایر ایرانی ها در بازار مسکن حدود ۲۰۰ یا حتی ۳۰۰ درصد سود می کنند و بنابراین تصمیم گرفتم تا بخشی از سرمایه ام را در این بازار سرمایه گذاری کنم.” در پی بروز این شایعه که خرید ملک در دبی می تواند ضامن اقامت بلندمدت در این شیخ نشین باشد (شایعه ای که بعداً تکذیب شد) خیلی از ایرانی های ساکن ایران نیز همچون منصور تصمیم گرفتند تا سرمایه خود را وارد بازار مسکن کنند.

سفارت ایران در ابوظبی بعداً به شهروندان خود هشدار داد که بازار ملک در دبی نه سودآور است و نه ضامن گرفتن اقامت. با وجود چنین جو اقتصادی نیز دبی همچنان برای برخی ایرانی ها جذابیت دارد به طوری که «پروین» یک زن خانه دار ۳۸ ساله در تهران می گوید: “در دبی به هر صورت کارهایی را می توان انجام داد که در ایران قادر به آن نیستیم.” سخنگوی یک آژانس گردشگری در تهران نیز معتقد است: “دبی، بخشی از ایران است و در اینجا (دبی) ایرانی ها احساس می کنند که در خانه خود به سر می برند.”